بیابان یا کویر :

چندی پیش به همراه دوستان کوه نوردی گروه فراز برنامه ای پیاده روی در  منطفه باتلاق گاو خونی داشتیم. اگر چه به باتلاق نرسیده اما در حاشیه باتلاق و کویر ابرقو چندین پیکره یا ریخت (شکل یا مورف )  ویژه نواحی خشک که بسیار زیبا بودند توجه همه همنوردان را به خود جلب کرد و پرسش های گوناگونی را در این زمینه طرح کردند که مرا بر آن داشت تا  برخی از ویژگیهای این نواحی را با استفاده از برخی کتاب های زمین ریخت شناسی (ژئومورفولوژی) برای دوستداران گرد آوری کنم.
به طورکلی بررسی های علمی سرزمین ها یا مناطق زیر 250 میلی متر بارش را به عنوان خشک یا کم آب تعریف می کنند. دکتر فرج اله محمودی* اشاره می کند؛ " قلمروهای کم آب بر نقاطی منطبق است که بیلان آب منفی دارند، کمبود بارش نسبت به میزان بسیار زیاد تبخیر و تعرق سبب کمبود شدید آب و نابودی گیاهان دایمی می گردد و این شرایط در بیابان های واقعی (مانند بیابان لوت ایران) اتفاق می افتد".  این سرزمین ها بر اساس ویژگی خشکی از مکان های بسیار خشک تا نیمه خشک گروه بندی می گردند. در ایران دو واژه بیابان و کویر بر این گونه نقاط اطلاق می گردد. دکتر پرویز کردوانی* معتقد است ، بیابان اصطلح کلی تر که برای مکان های بی آب و یا کم آب  بکار برده می شود و کویر بیشتر برای نقاطی از مناطق خشک و یا بیابان به کاربرده می شود که بیشتر سطح زمین را نمک فرا گرفته است (شوره زار) و گیاهان نمی توانند در آنجا رشد کنند. این نقاط بیشتر در پست ترین بخش چاله های بسته حوضه های رودخانه هایی که به مناطق خشک می ریزند قرار گرفته اند.
 با توجه به شکل، شیب ، ارتفاع ، جنس و بافت زمین شناسی و خاک شناسی زمین ریخت های کوچکتری را در این جاها جدا کرده اند. واژه های فراوانی برای این پیکره ها بکار برده می شوند که بسیاری از آنها از عبارتهای مردم محلی این نواحی گرفته شده اند. مهمترین زمین ریخت های سرزمین های خشک وبیابانی به قرار زیر است :
دشت های پف کرده نمکی: زمین های هموار حاشیه کویر با رسوبهای ریزدانه رس، لیمون، ماسه ریز و نمک هستند که داری سولفات سدیم در داخل خاک (تمرکز در عمق 8 تا 16 سانتیمتری) می باشند. در هنگام بارش و جریان های سیلابی با جذب آب حجم سدیم افزایش می یابد. با ازدست دادن آب بر اثر تبخیر سطح زمین به صورت توده سست و اسفجی با سطح پف کرده در می آید و هنگامی که بر روی آن پا گذاشته می شود ، فرومی رود. در این بخش بوته های استپی نمک دوست (هالوفیت) به طور پراکنده می رویند. 
چند گوشه های نمکی (پلی گون یا چند ضلعی) و زمین های شخم خورده نمکی :  در بخش های رو به مرکز کویر ، در جایی که سطح ایستابی آب زیر زمینی بالاست و به هنگام تبخیر نمک بیشتری به سطح می آید. به نسبت مقدار نمک ، ریخت های گوناگونی بوجود می آید. به طور کلی در جاهایی که مقدار نمک کمتر، زمین ها به شکل شخم خورده به نظر می رسند و بخش هایی که بیشتر تحت تاثیر نمک می باشند ، قشرهای شفاف نمک خوراکی (NACL) به شکل چند گوشه های نمکی پدیدار می گردند. فشار لبه پلی گونها به همدیگر سبب بالاآمدن آنها می گردد و پیکره های بسیار زیبایی را بوجود می آورند.  
بخش خیس نزدیک به مرکز کویر: الف- زمین های باتلاقی، از ماده حریر مانند نمکی با لجن سیاه و بسیار بدبو تشکیل شده است. ب- زمین های خیس که از مایع اشباع شده از نمک پوشیده اشده است.
پیکره های زمین ریختی یا ناهمواریهای ماسه ای:  مجموعه ای از تپه های ماسه ای فعال می باشند که بر اساس شکل، ارتفاع و جهت گروه بندی شده اند. مهمترین زمین ریخت های ماسه ای عبارتند از، ارگ : توده ای از تپه های ماسه ای بهم پیوسته و فعال و عاری از پوشش گیاهی ارگ نامیده می شوند. برخان: گروهی از تپه های ماسه ای بهم پیوسته و کم وبیش متحرک به شکل هلالی که کوژی آن در جهت باد است. سیف:  تپه های ماسه ای پیچ و خم دار با یال های تیغه ای تیز و گاهی کمانی به شکل شمشیر هستند که دامنه و پیشانی مخالف جهت باد شیب تندی دارند. سیلک: تپه های ماسه ای موجدار که از بهم پیوستن سیف ها بوجود می آیند. غورد و در جمع یاغورد گفته می شود ( این واژه به صورت قورد نیز نوشته شده است) : تپه های ماسه ای هرمی شکل با یال ها یا تیغه های واگرا و از ترکیب برخان و سیف تشکیل می گردد. این پیکره بیشترین ارتفاع را در بین ناهمواریهای ماسه ای دارد و به گفته دکتر محمودی* " ارتفاع بعضی از هرم های ماسه ای دشت لوت از 400 متر متجاوز است. بنابراین، این هرم های  ماسه ای از مرتفع ترین نوع خود در کره زمین می باشند".
نبکا: تل یا تپه های کوچکی که در پای بوته های گیاهان مناطق خشک یا نیمه خشک شکل گرفته و دارای سازندهای ماسه ای هستند.
هامادا : دشت های هموار بلند با پوشش آهکی و ماسه سنگی که از قطعه سنگهای زاویه دار پوشیده شده اند.
دشت ریگی : زمین های هموار پوشیده از ریگ ها و قطعه های گوشه دار که بیشتر بر اثر بادبردگی ذره های ریز بوجود آمده اند.
انسلبرگ: اصطلاح آلمانی برای کوهستانهای جزیره ای است. این برآمدگیها تکی یا چند تایی به صورت جزایر کوچک در بیابان با بلندی از چند متر تا چندین ده متر است و به شدت بوسیله فرسایش دستکاری شده اند.
کلوت (در ایران) یا یاردانگ (درآسیای مرکزی) : بخشی از سطح بیابانها که بر اثر بادهای بسیار شدید و فرسایش اب بریده شده و به صورت تپه های طولی در جهت باد کشیده شده اند. بلندی این تپه های سایشی - کاوشی از چند متر تا بیشینه به 80 متر می رسد. نمونه بارز آنها در بیابان لوت ایران وجود دارند. 
در پایان این بخش قابل اشاره است، خاکهای شور را سولنچاک یا سولنچک Solontchek (واژه روسی) می نامند و شامل مقدار قابل توجهی املاح سدیم مانند کلرور سدیم ، سولفات سدیم و قسمتی هم کربنات سدیم است. در واقع فراوانی نمک های قلیایی در خاکهای رسی - لیمونی سبب شوری خاکهای بیابان ها می شود و بر حسب مقدار نمک، آنها را سولنچاک یا سولنتز Solonetz می نامند. سولنچاک به معنی پر نمک یا نمک بسیار و سولنتز به معنی کم نمک است. سولنچاک واقعی دارای یک قشر یا پوسته نمکی به ضخامت 2 سانتی متر است. یک نوع از سولنچاک ها به علت وجود نمک های فراوان جاذب رطوبت مانند کلرور کلسیم ، کلرور منیزیوم ،و سولفات منیزیم چرب و مرطوب به نظر می رسند و به همین خاطر به آنها سولنچاک های چربه (کویر چربه) می گویند.   

    منابع:

ژئومرفولوژی اقلیمی - رژه کک ، ترجمه دکتر فرج الله محمودی- انتشارات دانشگاه تهران.
 مناطق خشک  جلد دوم خاکها- دکتر پرویز کردوانی - انتشارات دانشگاه تهران.
ژئومرفولوژی کاربردی - دکتر حسن احمدی - انتشارات دانشگاه تهران.
* استادان برجسته دانشگاه تهران.    

قله درویش کزلی (درویش علی) Darvish Kzli :

درویش کزلی یکی از قله های بسار زیبای سنگی هرمی مانند از بخش جنوب شرقی کوهستان زردکوه است. این قله با ارتفاع 4078 متر در فاصله حدود کیلومتری جنوب شرق قله چگاله قرار گرفتهاست. دره غلامعلی در شمال وغرب این قله کشیده شده ، دره رمه رو در جنوب شرق آن قرار دارد و از سوی غرب نیز به تنگ معروف نازی مشرف است.
درویش کزلی را می توان از چندین مسیر صعود کرد. از دره رمه رو و یا یال شمال شرق درویش کزلی ( این مسیر سخت و در بعضی قسمت ها فنی به نظر می رسد) ، از خط فراز اصلی کوهستان زردکوه از سوی جنوب شرق (این مسیر نیز داری شیب تندی است) ، از دره غلامعلی ( به جز چند شیب سنگی مسیر مناسبی است)  ، با ادامه قله چال تاو یا نازی از راستای شمال غربی  بر روی خط فراز اصلی زردکوه  ( مسیر به نسبت مناسبی دارد)  این قله قابل دستیابی است. قابل اشاره است با اینکه بسیاری  از دامنه های جنوب و جنوب غربی کوهستان زردکوه ( به سوی دره بازفت) پرتگاهی می باشند با این حال مسیر های از برخی یال ها و دره ها برای گذر از کوهستان زردکوه وجود دارد که مورد استفاده کوچ نشینان قرار می گیرند. یال غربی قله تپا و یال جنوب شرقی قله نازی از جمله مسیرهای قابل دسترسی برای صعود قله های جنوب شرق کوهستان زردکوه از دره بازفت می باشند.
چشمه ماربره از جایگاههای مناسب برای آغاز کوهپیمایی به سوی دره غلامعلی و یا دره رمه رو است . از دره غلامعلی بساری از قله های جنوب شرقی کوهستان زردکوه به ویزه قله درویش کزلی را می توان صعود کرد.فاصله ابتدای دره غلامعلی  از چشمه ماربره در حدود 1200 متر در راستای جنوب شرق است. سپس حدود 1 کیلومتر به سوی جنوب تا جنوب غرب رفته و آنگاه وارد بخش اصلی دره غلامعلی می شوید. جهت کلی در این بخش به سوی غرب  است که پس از حدود 1.5 کیلومتر به سوی شمال غرب گرایش پیدا می کند. پس  ازحدود نیم کیلومتر دوباره دره به سوی جنوب غرب تغییر جهت می دهد و تا خط الراس اصلی در همین راستا ادامه می یابد. از خط فراز اصلی در راستای جنوب شرق قله درویش کزلی را می توان صعود کرد.
 

افزایش نگرانیهای زیست محیطی :

در سالهاي اخير با توجه به پديدار شدن پس خوردهاي دگرگوني هاي عظيم بشر در يك قرن گذشته (افزايش طوفان ها, سيلابها, تغييرات شديد آب و هوايي, حركتهاي توده اي زمين, بيماريهاي چون سرطان, استرس و...) , موضوع محيط زيست  يا زيست ـ زمين به يكي از دغدغه ها و نگرانيهاي مهم بشر تبديل گرديده است. در واقع  روند رو به گسترش مشكلات زيست محيطي به دليل بازخوردهاي ناشي از كارهاي  انساني، سبب شده علاوه بر توجه بسياري از گروهها وانجمن هاي دوستدار محيط زيست به مسائل زيست محيطي ، توجه بيشتر مردم را به پايش ونگهداري از محيط زيست جلب كند.
بر پايه بررسيهاي علمي تراكم بيش از اندازه بر خي از عناصر , زيست يا محيط زيست را به خطر مي اندازند . اين عناصر به تنهايي (مانند ايزوتوب راديواكتيو) يا به صورت تركيبي (مانند مونواكسيد كربن يا دي اكسيد گوگرد) زيست و محيط آن را رودرروي خطر ونابودي قرار مي دهند. در اكوسيستم هاي طبيعي , مجموعه زيستي در طي زماني طولاني , بردباري و ويژگيهاي خاصي را در برابر تراكم عناصر پيدا كرده اند. همچنين اجزاي اكوسيستم ها در تاريخ طولاني تكاملي خويش از راه پيوندها و ارتباط هاي گوناگون عناصر محيط را به چرخه در آورده اند.
رشد تمدن بشري افزايش و تراكم جمعيت (به ويژه در كانونهاي شهري) و ساخت و مصرف چيزهاي متنوع (كالاهاي گوناگون) را سبب گرديده است.  اين چيزها از تركيب عناصر گوناگون ساخته

شده اند. مصرف بي رويه و تجزيه ناپذيري (بسيار دير تجزيه شوندگي)  برخي از آنها , باعث تراكم بيش از اندازه برخي از عناصر خطرناك در محيط زيست معين شده اند . آگاهي از اين موضوع , بكار گيري واژه آلودگي محيط زيست را در پي داشته است.
امروزه واژه آلودگي محيط زيست يا عناصر اصلي آن (آب , خاك وهوا) گسترش يافته و بيشتر برابر با افزايش و تراكم بيش از بردباري زيستي چيزهاي خطرناك براي زيست ومحيط زيست در نظر گرفته مي شود. چيزهاي خطرناكي كه آب را آلوده مي سازند , مي توان در سه گروه بيماري زا , كشنده و دگرگون كننده ويژگيهاي طبيعي آب خلاصه كرد؛ برخي از ميكروبها , ويروسها و تك ياخته هاي انگلي در گروه اول به شمار رفته , ايزوتوپ هاي راديو اكتيو و برخي فلزات سنگين ديگر,آفت كشها و سم ها از مهمترين عامل هاي گروه دوم به حساب مي آيند. تغيير ويژگيهاي آب (مانند دما, رنگ, مزه) كه شرايط را براي گسترش گروه اول آماده مي سازند, گروه سوم را شكل مي دهد.

قله های پیرامون تنگ ماربره :

علاوه بر قله چگاله که در بخش جنوب شرقی تنگ ماربره قرار گرفته، قله های بلند ومهم دیگری ، از جنوب شرق قله های دودنگ و شدنگ بر روی خط فراز اصلی کوهستان زردکوه تا تنگ غلامعلی ، به ویژه در جنوب و غرب تنگ ماربره وجود دارند.  قله های چال تاو Chal Tav با ارتفاع 4705 متر در جنوب باختر چگاله اصلی و یا در جنوب تنگ ماربره، تپا (Tapa) به ارتفاع 4053 در غرب قله چگاله اصلی، کول خشک  Kol Khoshk (ارتفاع 3918 متر) درجنوب شرقی قله پاکری یا غرب دره ماربر و پاکری  Pakeri  (ارتفاع 3693 متر) در شمال غربی روستای الگی یا جنوب باختری قله دودنگ اصلی از مهمترین قله های این بخش هستند. جدول شماره 1 قله های فرعی بین آنها را نیز نشان می دهند.   
 تنگ ماربره نه تنها مسیر مناسبی برای صعود قله چگاله است بلکه راه خوبی برای بالا روی قله های پیرامون تنگ ماربره و به طور کلی بخش جنوب شرقی کوهستان زردکوه است. چشمه ماربره می تواند جایگاه خوبی برای آغاز صعود این قله ها باشد. چگونگی دسترسی به این محل در شرح قله چگاله اشاره گردید. البته اگر خواست دیدن چشمه ماربره وجود نداشته باشد برای نزدیکی و دسترسی زودتر، می توان در 3 کیلومتری شمال چشمه در ابتدای تنگ ماربره از خودرو پیاده شد و کوهپیمایی را در تنگ شروع کرد. مسیر در کف تنگ اصلی ادامه می یابد. راستای کلی مسیر در ابتدای دره (حدود 4 کیلومتر از کنار جاده) به سوی غرب و سپس به طرف جنوب غرب می پیچد. به طور معمول در تنگ ماربره به ویژه در بخش نخست آب دایمی جریان دارد. همچنین در  فاصله حدود 2.5 کیلومتری جایی که تنگ به سوی جنوب باختر می پیچد چشمه آبی به نام "به آب" وجود دارد که آب گوارایی دارد. 3.5 کیلومتر پس از این چشمه تنگ به دره بازی می رسد و در جهت کلی ادامه می یابد . در واقع در این محل تنگ ماربره به دو دره باز اصلی تقسیم می گردد. یکی در راستای شمال که تا نزدیک قله های دودنگ و شدنگ ادامه دارد و از این طریق می توان این قله ها را صعود کرد. این دره دراز و باریک است و بیشنه طول آن از محل دو راهی حدود 4 کیلومتر برآورد می گردد . همچنین از این مسیر قله های سروس  ( 3714 متر) در شمال خاوری دره ، پاکری ، کول خشک اصلی و 1 (3863 متر) در شمال غرب  و 2 (3870 متر) در جنوب شرق کول خشک اصلی را می توان بالا رفت.
از محل دوراهی (تقسیم دره به دو دره اصلی) تنگ ماربره  درجهت عکس دره قبل یعنی جنوب، دره به نسبت بازی به طول حدود 3 کیلومتر تا قله چال تاو کشیده شده است.   شکل این دره یو شکل (u) و آثار فرسایش یخچالی دوران چهارم زمین شناسی (کواترنر ) را به راحتی در آن می توان دید. از طریق این دره علاوه بر قله های چگاله و چال تاو ، قله تپا اصلی و تپا 1 (4030 متر) را نیز می توان صعود کرد. طول کل این مسیر از جاده تا قله چال تاو در حدود 13 کیلومتر است . 

رفتارهای زیست محیطی :

به طور کلی می توان رفتارهای زیست محیطی را به دو دسته تقسیم کرد. یکی رفتارهایی برای جلوگیری و کاهش چالش های زیست محیطی و دیگری رفتارهایی که سبب افزایش مشکل های محیط زیست می شوند( البته قابل اشاره است این به معنای آن نیست که یک فرد همیشه رفتارهای همسو با محیط زیست و یا ضد آن را انجا می دهد). برخی از رفتارها به صورت فردی است و برخی نیز گروهی ، سازمانی و جمعی است. اما چرا بعضی کوشش می کنند دیگران در جهت کاهش چالش های زیست محیطی بر انگیزند؟ یا به قول معروف بیشتر یقه خود را برای محیط زیست پاره می کنند؟ آیا آنها کاسه داغ تر از آش هستند؟ بر اساس کدام حق و قانون چنین اجازه ای را به خود می دهند؟ آیا دیدگاه آنها بهتر از کنش ها و واکنش های اجزای اکوسیتم ها در راستای پایداری است؟ یا در واقع چیزهایی وجود دارند که آنها را نگران می سازد؟ در گروه روبرو نیز ، چرا بعضی هیچگونه پایبندی به شرایط محیط زیست پیرامون ندارند؟!
  

چشم انداز قله های بخش مرکزی کوهستان زاگرس - نگاه از شمال شرق

برای دیدن بزرگتر عکس و مسیر صعود بر روی عکس کلیک کنید

قله چگاله Chegaleh:

قله چگاله با 4136 متر  ارتفاع از سطح آبهای ازاد بلندترین قله بخش جنوب شرقی و سومین قله بلند کوهستان زردکوه به شمار می رود. این قله در جنوب غرب چشمه ماربره و آبادی خالی از سکنه چگاله است. در واقع چشمه بزرگ ماربره که بخش مهمی از اب ان توسط تونل به پشت سد دوم کوهرنگ انتقال می یابد در پای دامنه شمال شرقی کوه چگاله قرار گرفته و پس از جریان به سوی شمال شرق جریان یافته و وارد رودخانه کوهرنگ می گردد.  آبهای دامنه شمالی چگاله وارد تنگ ماربره می شوند و  در جنوب شرق این قله نیز دره اقا غلامعلی کشیده شده است.
دسترسی به کوه چگاله از دامنه شمال شرقی از دو راه  امکان پذیر است یکی ادامه جاده پس از سد دوم کوهرنگ در جهت جنوب شرق است . طول این جاده تا چشمه ماربره که می تواند اغاز کوهپیمایی باشد حدود 15 کیلومتر است. راه دیگر حرکت در جاده شهریاری و پس از گذر از ابادی ضراب آباد و طی 11 کیلومتر در جاده کارخانه آسفالت در راستای غربی پیچیده  و پس از عبور از پل کوهرنگ به جاده سد دوم می رسد این جاده از سوی شهرکرد نزدیکتر است. قابل اشاره است روستای شهریاری نزدیک به انتهای جنوب شرقی کوهستان زردکوه در کنار رودخانه کوهرنگ واقع گردیده است، همچنین این جاده به دو شاخه تقسیم می گردد، یکی به روستاهای شمال خاوری دشت شهریاری و تاسیسات سد سوم کوهرنگ می رسد و راه دیگر به روستای دوآب صمصامی و از آنجا به بازفت و در جهت عکس به دشتک می رود.
با اینکه دامنه های شمال شرقی کوه چگاله و یا جنوب غربی چشمه ماربره سنگی ، صخره ای و در برخی از قسمت ها پرتگاهی است با این حال از دو یال دو طرف چشمه ماربره که یکی به تنگ ماربره و دیگری به دره غلامعلی (این یال کشیده تر و سنگی و در برخی جاها فنی و سنگ نوردی دارد) مسلط هستند می توان قله چگاله را صعود کرد.  ابتدای این مسیرها پرشیب و با چند پیچ و خم به سوی قله می روند. طول این مسیرها حدود 7.5 تا 8 کیلومتر برآورد می شود و دامنه بلندی بین چشمه ماربره (ارتفاع 2360 متر) و قله چگاله برابر با 1776 متر است. بر روی یال چشمه وجود ندارد مگر اینکه آب ناشی از ذوب برف در فصل بهار یا در سال های پربارش در فصل گرم نیر در برخی از جاها به ویزه در ارتفاع بالا پیدا می شود . مسیر بر روی یال کرانه تنگ ماربره بهتر است و از چشمه ماربره ابتدا به سوی شمال غرب می رود و پس از حدود 2 کیلومتر یا 400 متر ارتفاع به سوی جنوب غرب تقییر می یابد و تا قله چگاله 1 (4085 متر) در شمال چگاله اصلی ادامه یافته و سپس در راستای جنوب به سوی قله چگاله اصلی می رود. به طور متوسط زمان برای بالا روی این قله در فصل مناسب صعود حدود 7 ساعت است.
از کف تنگ ماربره و یا تنگ اقا غلامعلی نیز می توان قله های جنوب شرقی کوهستان زردکوه را صعود کرد. تنگ ماربره طولانی تر و شیب ملایم تری دارد.

سایه سیاهی ها بر مرواریدهای کرانه های خلیج فارس

چند روز پیش به همراه چند همنورد از گروه کوه نوردی فراز شهرکرد برنامه پیاده روی ( تاریخ 6 و 7 اسفند ماه 1387) در ساحل جزیره هنگام در جنوب جزیره قشم داشتیم .جزیره قشم در جنوب غرب شهربندرعباس و در دهانه تنگه هرمز در جنوب استان هرمزگان قرار گرفته است. ساحل پیرامون جزیره هنگام از نزدیک روستای هنگام جدید در ساحل نقره ای در حدود دو روز پیاده روی طی گردید. از دید زیست محیطی دو مشکل بسیار بارز، گونه های جانوری و گیاهی دریایی و خشکی و چشم اندازهای بسیار زیبای طبیعی کرانه های این جزیره و طبق گفته اهالی منطقه دیگر سواحل را نیز در برابر خطر نابودی قرار داده است. نخستین مشکل پراکنش انبوهی از آشغال و زباله های گوناگون به ویژه بطری های پلاستیکی، شیشه ای ، فوم ها وغیره در کرانه های خشکی جزیره است. دومین مشکل که  بسیار خطرناک  به نظر می رسد، وجود چیزها و موادی بسیار بد بو و کدر کننده آب  در نزدیک سواحل است . به گفته برخی از اهالی در چند ماه گذشته این چیزها که بعضی آنها را حاصل جلبک های مرده می دانند، تعدادی از گونه های دریایی چون ماهیان را ازبین برده اند. اگر چه در بخش هایی کوچک در آب زلال جزیره هنگام در خلیج فارس ما گونه های بسیار زیبایی از ماهی ها ، کوسه ،
عروس دریایی و غیره را تماشا کردیم . اما در بخش های زیادی از کرانه های این جزیره تحت تاثیر مواد آلوده کننده ، آب زلال وشفاف این سواحل که در سال گذشته ما با قایق این جزیره را دور زده و آن را بسیار زیبا یافته بودیم، هم اکنون وضعیت بسیار نگران گننده ای دارد. این حالت که بسیاری از اهالی نیز نگران آن بودند و برخی آن را به دلیل مانور نیروهای نظامی می دانستند و برخی آن را ناشی از زلزله می دانستند و می گفتند بر اثر زمین لرزه این مواد از بستر های عمیق تر خلیج فارس به سطح آب آمده اند. بعضی آن را عذاب خداوند می دانستند و برخی نیز معتقد بودند ایران با گرفتن پول اجازه می دهد کشتی های خارجی  فاضلاب و زباله های خویش و حتی مواد از کار افتاده (برای مثال اسکله یا سکوی دریایی شناوری که از سوی کشور امارات آمده) را در نزدیک سواحل ایران تخلیه کنند و این مشکل به همین خاطر بوجود آمده است. بهرحال در این زمینه نیاز به مطالعه بیشتری است. انچه مسلم است این وضعیت نگران کننده نیاز به اقدامات فوری دارد. تشکیل ستادی از سازمان های علمی دولتی و غیر دولتی برای بررسی های دقیق علمی در جهت شناخت بیشتر این مشکل ها و عوامل آنها، اختصاص بخشی از درآمد واحد های تولیدی و تجاری به این موضوع ، فرهنگ سازی به ویژه در زمینه آلودگی های ناشی از توریست ها و غیره می توانند از جمله این اقدامات فوری باشند.

هفت تنان (Hafttanan):

هفت‌ تنان‌ كوه‌ اسطوره‌ اي‌ در نزد کوچنشینا ن محلی است و از دور همچون‌ اسبی‌ كه‌ بر روي‌ دو پاي‌ خويش‌ بلند شده‌ و سر برافراشته‌ به‌ نظر مي‌ آيد.براي‌ دسترسي‌ به‌ اين‌ قله‌ مي‌ بايست‌ از چلگرد به‌ روستای شيخ‌ عليخان‌ رفت‌ كه‌ فاصله‌ آن‌ در حدود 10 كيلومتر است‌ .جاده‌ مذكور به‌روستاهاي‌ سرآقاسيد و خويه‌ منتهي‌ مي‌ شود . شيخ‌ عليخان‌ مي‌ تواند آغاز حركت‌ باشد ، اما مناسب‌ تر اينست‌ كه‌ جاده‌ را ادامه‌ داده‌و در حدود 2 كيلومتر پس‌ از شيخ‌ عليخان‌ در مكاني‌ به‌ نام‌ گلچين كه‌ جايگاه‌ كوچ‌ نشينان‌ بصورت‌ متمركز مي‌ باشد، حركت‌كوهپيمايي‌ را آغاز كرد . چشمه‌ نسبتاً بزرگي‌ به‌ همين‌ نام‌ (گلچين‌ ) در كنار جاده‌ وجود دارد و بر روي‌ آن‌ استخري‌ ايجاد شده‌ است‌ .
ابتدا از يكي‌ از شاخابهاي‌ رودخانه‌ كوهرنگ‌ گذشته‌ و پس‌ از صعود از پادگانه‌ سمت‌ مقابل‌ رودخانه‌ (به‌ طرف‌ جنوب‌غرب‌ ) بصورت‌ تپه‌ اي‌ با ارتفاعي‌ حدود 100 متر وارد دشتي‌ كوچك‌ مي‌ شويم‌ . پس‌ از عبور از دشت‌ كوچك‌ به‌ دره‌ نسبتاً عميقي‌ مي‌ رسيم‌ كه‌ يكي‌ از شاخه‌ هاي‌ اصلي‌ آب‌ كوهرنگ‌ به‌ نام‌ رودخانه‌ آبسرده‌ در كف‌آن‌ جريان‌ دارد . از راهي‌ پايكوب‌ شده‌ ، بصورت‌ تراورسي‌ برخلاف‌ جهت‌ جريان‌ آب‌ ، ارتفاع‌ سمت‌ راست‌ يا شمال‌ شرق‌ رودخانه‌را به تقريب تا نيمه‌ با شيب‌ ملايم‌ پايين‌ رفته‌ و دركنار رودخانه‌ قرار مي‌ گيريم‌ . در اينجا پلي‌ طبيعي‌ ايجاد شده‌ است‌ . اين‌ پل‌ از قطعه‌سنگ‌ بزرگي‌ كه‌ بر روي‌ رودخانه‌ افتاده‌ ، تشكيل‌ شده‌ و به‌ نام‌ پل‌ “جه‌ جه” خوانده‌ مي‌ شود . براثر گذر عشاير كوچنده‌ بختياري‌ درطي‌ سالها و كمي‌ دستكاري‌ آنها، مسير مشخصي‌ دارد .حركت‌ از چشمه‌ گلچين‌ تا پل‌ جه‌ جه‌ يك‌ ساعت‌ زمان‌ نياز دارد.
بعد از پل‌ جه‌ جه‌ مسير ابتدا از كنار آب‌ در دره‌ اي‌ مقابل‌ پل‌ كه‌ از سمت‌ هفت‌ تنان‌ مي‌ آيد ، ادامه‌ يافته‌ وآنگاه‌ پس‌ از صعود از تپه‌اي‌،وارد يك‌ سطح‌ فرسايشي‌ به نسبت هموار بصورت‌ دشت‌ دامنه‌ اي‌ ميشويم‌ . حركت‌ به‌ سمت‌ جنوب‌ به‌ طرف‌ ابتداي‌ دره‌ ايل‌ بيك‌ است‌ . دره‌ ايل‌ بيك‌ از نزديك‌ قله‌ هفت‌ تنان‌ شروع‌ شده‌ و در بين‌ يال‌ شمال‌ شرقي‌ هفت‌ تنان‌ وخط الراس‌ اصلي‌ كه‌ اين‌ قله‌ را به‌ ديگر قله‌ هاي‌ زردكوه‌ متصل‌ مي‌ سازد ، كشيده‌ شده‌ است‌ . البته‌ هنگاميكه‌ به‌ دشت‌ دامنه‌ اي‌ مي‌رسد ، به‌ سمت‌ شمال‌ شرق‌ منحرف‌ مي‌ شود . در محلي‌ كه‌ دشت‌ دامنه‌ اي‌ به‌ كوه‌ منتهي‌ مي‌ شود ، پناهگاهي‌ ساخته‌ شده‌است‌. پناهگاه‌ مذكور به‌ همت‌ گروه‌ پيام‌ زردكوه‌ بنا نهاده‌ شده‌ و در سال‌ 1377 مورد بهره‌ برداري‌ قرار گرفته‌ است‌. اين‌ پناهگاه‌ از نوع‌سنگي‌ باسقف‌ شيرواني‌ و در حدود 25 نفر جاي‌ مي‌ گيرد. در كنار پناهگاه‌ چشمه‌ وجود ندارد .فاصله‌ رودخانه‌ آبسرده‌ تا پناهگاه‌ 1 ساعت‌ است‌ . همچنين‌ چشمه‌ اي‌ كوچك‌ در فاصله‌ نيم‌ ساعت‌در شمال‌ غرب‌ پناهگاه‌ وجود دارد . در ابتداي‌ دره‌ ايل‌ بيك‌ نيز يخ‌ برف‌ تا اواخر تابستان‌ وجوددارد و به‌ فاصله‌ حدود نيم‌ ساعت‌ در دره‌ آب‌ وجود دارد .
در فصل مناسب بالاروی برای بیشتر کوهنوردان و کوه پیمایان حركت‌ به‌ سمت‌ قله‌ از دره‌ ايلبيگ‌(ایلوک) صورت می گیرد. مسیر از پناهگاه به صورت تراورسی در جهت جنوب کمی پایین رفته و وارد دره ایل بیگ می گردد. در بیشتر سالهای پربارش و یا درفصل بهار بیشتر این دره پوشیده از یخ و برف است. اگرچه‌ از دره‌ ايل‌ بيك‌ با عنوان‌ يخچال‌ ايلبيگ‌ نام‌ برده‌ شده‌ ، اما چون‌ از نظر علمي‌ با شكل‌ يخچال‌ كلاسيك‌ تفاوت‌ دارد. بنابراين‌ دراينجا از آن‌ به‌ عنوان‌ يخ‌ برف‌ نام‌ برده‌ مي‌ شود. اين‌ دره‌ طولانيترين‌ دره‌ يخ‌ برفي‌ استان‌ و شايدبتوان‌ گفت‌ايران‌ وحتي‌ خاورميانه‌ است‌ . طول‌ کل دره حدود 8 کیلومتر است و بخش اصلی که به صورت تنگ است و مسیر کوهپیمایی نیز از آن می گذرد حدود 5.2 کیلومتر است .جهت کلی تنگ ابلوک در بشتر مسیر در راستای شمال غرب است و مسیر در کف تنگ با شیب ملایم بالا می رود. در بخش پایانی دره در ارتفاع حدود 3550 متر تا قله شیب زیاد می گردد و مسیر از یال بسیار کوچکی روبروی دره ایلوک با چند پیچ و خم کوچک به سوی قله ادامه می یابد. به طور متوسط 5 تا 6 ساعت حرکت از پناهگاه تا قله طول می کشد.

قله های هفت‌ تنان‌ و ایلوک:

در ادامه خط فراز اصلی کوهستان زردکوه در راستای شمال غرب پس از قله های سیردان و پله بلند و گردنه زرد چال یکسری قله های تیز و مضرس و به صورت لبه برآمده پیرامون تنگ ایلوک را فرا گرفته اند . در میان این قله ها هفت تنان (Hafttanan)  دورنمای بسیار زیبایی دارد و به شکل هرمی که نیمه جنوب باختری آن بریده شده و با ابهت خاصی سر بر افرخته است . قله هفت تنان با ارتفاع 4110 متر بلندترین قله این بخش و شمال غربی کوهستان زردکوه به شمار می رود. از دیگر قله های قابل توجه این بخش می توان به قله  ایلوک (3874 متر) اشاره کرد. در این بخش قله های اصلی و فرعی زیادی وجود دارد که نام و بلندی برخی از مهمترین این قله ها در جدول شماره 1آمده است. قابل اشاره است  از گردنه زرد چال در راستای شمال باختر خط فراز اصلی، چندین قله تیز و پرتگاهی وجود دارد که بلندترین قله پرتگاهی  در این قسمت قله ایلوک (Eilevek) است که به تقریب در میانه این بخش (از گردنه زردچال تا قله هفت تنان) و در راستای جنوب غربی ابتدای تنگ ایلوک قرار گرفته است. گذر از این بخش سخت و در برخی جاها فنی است .